دستور زبان فارسی


صفت مفعولی

صفت مفعولی بر آنچه فعل بر او واقع شده باشد ، دلالت می کند ، مانند : پوشیده ، برده . یعنی آنچه ، پوشیدن و بردن بر او واقع شده باشد و علامت آن " ه " ماقبل مفتوح است که در آخر فعل ماضی در می آید .

ترکیبات صفع مفعولی از این قرار است :
1- آن که صفت را مقدم داشته ، اضافه کنند ، مانند : پروده ی نعمت ، آلوده ی منت .
2- با تقدیم صفت و حذف حرکت اضافه ، مانند : آلوده نظر
3- آن که صفت را در آخر آورند و هیچ تغییری  ندهند ، مثل :  خوا آلوده ، شراب آلوده
4- مانند نوع سوم ولی با حذف علامت صفت ، مثل : خاک آلود ، نعمت پرورد ، دستپحت
5- با تاخیر صفت و حذف " ده " از پایان آن ، چنانکه به ترکیب صفت فاعلی شبیه باشد : پناه پرور ، دست پرور

هر گاه بخواهند صفت مفعولی را که تخفیف یافته ، جمع ببندند آن را به حال اول بر می گردانند ، مثلا : دست پروردگان
ولی در تخفیف صفت فاعلی برگردانیدن  به حال اصلی لازم نیست ، مثل : گردنکشان ، سرافرازان ، نامداران

 

 

  بالای صفحه