حرف ربط

حرف ربط یا پیوند ، کلمه ای است که دو عبارت یا دو کلمه را به یکدیگر ربط و پیوند دهد و  بر دو گونه است : مفرد و مرکب

حروف ربط مفرد : و ، یا ، پس ، اگر ، نه ، چون ، چه ، تا
حروف ربط مرکب : چون که ، چندان که ، زیرا که ، همین که ، همان که ، بلکه ، چنانچه ، چنان که ، تا اینکه

کلمه ی  " تا "

در جایی که به معنی انتها و با متمم ذکر شود ، از حروف اضافه است مثل :
از امروز تا سال هشتاد و پنج        ببالدش گنج و بکاهدش رنج

و اگر حرف ربط باشد ، به معانی دیگر است  ، مثل :

1- شرط :
تا غم نخورد و درد ، نیفزود قدر ِ مرد       تا لعل ، خون نکرد جگر ، قیمتی نیافت

2- مرادفِ " همین که "
تا برگرفت قافله از باغ ، عندلیب      زاغ سیه به باغ درآورد کاروان

3- عاقبت و فرجام :
تا ببینم سرانجام چه خواهد بودن       تا ببینم که از عیب چه آید به ظهور

4- سببیت و نتیجه :
نام نیک رفتگان ضایع مکن      تا بماند نام نیکت برقرار

5- مرادف ِ " که "
عمر گرانمایه درین صرف شد       تا چه خورم صیف و چه پوشم شتا

6- مرادف ِ " چندان که " ، " هرقدر که " :
مزن تا توانی بر ابرو گره     که دشمن اگرچه زبون دوست به

7- دوام و استمرار :
تا سال و ماه و روز و شب است اندرین جهان     فرهنده باد روز و شب و ماه و سال تو

8- به معنی " زنهار " :
ز صاحب غرض تا سخن نشونی     که گر کاربندی پشیمان شوی

که :

کلمه ی " که "   در صورتی که حرف ربط و پیوند باشد ، به حساب مقام ، در معانی مختلف به کار می رود از قبیل :

1- سببیت و تعلیل : ای فرزند ! رساتگو باش که راستی مایه ی رستگاری است .

2- تفسیر و تبیین :
شنیدستم که هر کوکب جهانی است     جداگانه زمین و آسمانی است

3- در مورد مفاجات و امر ناگهانی :    در این سخن بودیم که دو هندو از پس سنگی سر برآوردند

4- به معنی " اگر " : بنده ی گنهکار چه کند که توبه نکند ، چه کند بنده که گردن ننهد فرمان را .

5- به معنی " بلکه " : نه بلبل برگلش تبسیح خوانی است   که هر خاری به تسبیحش زبانی است

6- به معنی " از " متمم  صفت تفضیل : به سختی مردن به که بار منت دونان بردن

7- در موقع دعا :
چه خوش گفت فردوسی پاکزاد     که رحمت بر آن تربت پاک باد

چه :

کلمه ی " چه " در صورتی که به معنی تعلیل ، مرادف ِ " زیرا که " یا در مورد مساوات و برابری ، مرادف " خواه " باشد ، از حروغ ِ پیوند است

مثال تعلیل :  ای فرزند ! هنرآموز ، چه بی هنر همه جا خوار و بی مقدار است
بعد از "چه" تعلیل ، آوردن ِ لفظ " که " غلط است .

مثال  مساوات و برابری :
چه مردن دگر جا چه در شهر خویش     سوی آن جهان ره یکی نیست بیش

در صورتی که به معنی " چه قدر " و " بسیار :  باشد ، از قیود است :
چه خوش باشد که بعد از انتظاری       به امیدی  رسد امیدواری

اگر به معنی " چیز " باشد ، موصول است و چون پرسش را برساند از ادوات استفهام است :
 من آن چه شرط بلاغ است با تو می گویم     تو خواه از سخنم پند گیر و خواه ملال

مثال استفهام و پرسش :
کافران !  از بت بی جان چه تمتع دارید     باری آن بت بپرستید که جانی دارد

کلمه ی " چو " با " واو " مخفف " چون " به معنی " مانند " و " وقتی که "  باشد و در غیر این صورت " چه " بدون " واو " است :
چو آهنگ رفتن کند جان پاک      چه بر تخت مردن چه بر روی خاک